ELMALI
: Elmalı ilçesi haritasal olarak Antalya'nın güney batısında ve
yaklaşık olarak 110 km. mesafesinde bulunan bir yayladır. Denizden
yüksekliği 1051 metre olan yerleşimde, son nüfus sayımına göre
14600 kişi yaşamaktadır. Elmalı ilçesine bağlı 50 köy 2 tanede
belde bulunmaktadır. Tarihi açısından bölgenin en eski
yerleşimlerinden birisi olan ELMALI'da tarihde Likyalılar, Persler
ve birçok Antik çağ medeniyeti yaşamıştır. Yakın tarihimizde ise
Selçuklu ve Osmanlıya ev sahipliği yapan yerleşimde 100 yıl
öncesine kadar birçok Rum ve Ermeni ailesi yaşamaktaydı.
Arkeolojik Eserler
İlçe
sınırları içerisinde tarih öncesine ait hayat izleri taşıyan
kalıntılar olan höyükler, eski eserler bakımından bakir inceleme
alanlarıdır. Beyler, Semahöyük ve Müren höyükleri en
önemlilerindendir. Amerika Bryn Mawr Kolleji adına Prof. Macteld
Mellink yönetiminde yapılan Semahöyük-Karataş mevkiindeki
arkeolojik kazılar olumlu sonuçlar vermiş, İ.Ö. 2000-2500
yıllarının yerleşim kalıntılarını gün ışığına çıkarmıştır. 1963
yılında başlayan bu kazılar yaz aylarında devam etmektedir. Halen
Karaburun ve Kızılbel Kral Mezarları'nın onarım ve koruma
çalışmaları sürdürülmektedir. İ.Ö. 450 yıllarında yapıldığı rivayet
edilen bu mezarların duvarlarının iç alanları çepçevre renkli
mozaik ve fresklerle süslenmiş av ve savaş sahneleri renk ve
canlılığını koruyarak günümüze kadar ulaşabilen nadir
eserlerdendir. Hacıyusuflar ve Yuva köyleri yanındaki Likya ve Roma
kalıntıları tarihi ve turistik yerlerdendir.
Tarihi Eserler
Ömer Paşa Camii : Elmalı merkezinde yer almakta olan Cami,
Ketenci Ömer Paşa tarafından 1602(1016 Hicri) tarihinde
yaptırılmıştır. Elmalı'nın olduğu kadar Antalya ilinde en büyük
yapısı olan Ömer Paşa Camii, camlı kapısı üzerindeki kitabesinden
de anlaşılacağı üzere XVII. yüzyıl başında yapılmış olup, Klasik
Osmanlı mimari tarzındadır.
Kesik Minare : Çarşı meydanında Ömer Paşa
Camii karşısında tek bir minare olarak bulunmaktadır. Minare
Selçuklu eseridir.
Medreseler : 1602(1016 Hicri) tarihinde
Ketenci Ömer Paşa tarafından camii ile birlikte yaptırılan Ömer
Paşa Medresesi 24 kubbe 12 revaklı kesme taş ve dövme demirden
yapılmıştır. Camii" nin hemen karşısında bulunmaktadır.
Türbeler : Abdül Vehhat (Vahab-ı Ümmi)
Türbesi; Şehrin kuzeyinde en üst kısımdadır.
Abdal Musa Türbesi: Elmalı Tekke köyündedir. Abdal Musa tekkesi'nin
yapılışına ait bir yazı bulunmamakta ise de eserin XIII. yüzyılda
yapıldığı ileri sürülmektedir.
Külliyeler
Sinan-i Ümmı Külliyesi Camii : Sinan-i Ümmi kendi adını
taşıyan külliyesindeki türbesine defnedilmiştir.
Kütüphaneler : Elmalı Halk Kütüphanesi, eski
tahsil ve kültüre esas olan medreseler, kaldırılınca başta Sinan-i
Ümmi, Hatıpzade, Babazade Medreselerinin kütüphaneleri 1926 yılında
birleştirilerek bugünkü Elmalı Halk Kütüphanesinin esası
kurulmuştur bugün XVI. yüzyılda Ketenci Ömer Paşa tarafından
yaptırılan binada hizmet vermektedir. 595 Yazma Eser, toplam 19938
adet kitabı bulunmaktadır. Kendi bünyesi içinde bir de çocuk
kütüphanesi vardır.
Hanlar, Hamamlar
Bey Hamamı : Ömer Paşa Camii batısında bulunan bu hamamın
klasik devirde yapıldığı sanılmaktadır. Evliya Çelebi'nin de
bahsettiği hamamının XVI. yüzyılın sonu XVIII. yüzyılın başlarına
ait olduğu anlaşılmaktadır.
Kışlalar
Elmalı'nın girişinde bulunan askeriye kışlasına 1934'de 20. Dağ
Alayı geldi ve 1940' da gitti. 1914'de Tugay Komutanlığı geldi,
1944'te gitti. Şu anda Karayollarının eşya deposu olarak
kullanılmaktadır.
Çeşmeler ve Kuyular
Çatalçeşme, Elmalı çarşı içinde Selçuklular zamanında yapılmış,
kesik Minarenin hemen arkasında Çatalçeşme adı ile anılır. Çeşmenin
üzerindeki Kitabede 1284 tarihi ve şunlar yazılıdır.
"Curayı dareyinde bu abın himmet eden zatın
Babı Rahmetin - Abdal eyleye Allah
Sahübül hayat gasb Abdül gaffar"
Köy Odaları
Eskiden Elmalı'nın her köyünde bir köy odası vardı, son yıllarda
işlerliğini kaybetmiş durumdadır.
Kaplıcalar, İçmeler, Ilıcalar
Aynı kaynakları olan Cemre Pınar ile Ilık Pınarın kireç nispeti çok
düşük olduğu için böbreklerinde kum ve taş olanlar tarafından içme
suyu olarak kullanılır. Elmalı'nın batı eteğinde uzanan Pınarı ile
Aksivri Pınarı da aynı şifayı verir.
Kaleler
Elmalı, Çobanisa-Gilevgi köyü arasındaki tarihi Helenistik devri
Gilevgi kalesi bulunmaktadır.
Doğal Güzellikler
Tescilli değildir. Ördübek, Tekke, Dokuzgöl, Çam Kuyuları orman
bölgeleri ilçenin dinlenme ve piknik yerleridir.
Su Kaynakları, Pınarbaşları
Baranda kaynağı, Karapınar, Kazanpmar, Tahılpınar, Pınarbaşı gibi
kaynaklar bulunmaktadır.
Çınar ve Ulu Ağaçlar
a) Arslan Ardıç
b) Koç Sedir
c) Şah Ardıç
ç) Sedir Tabiat Ormanı
d) Gelendost
Yayla Adları
Tekke Orman Bölgesinde Sevindik Orman Bölgesinde Araştırma Orman
Bölgesinde Çığlıkara Orman Bölgesinde Akçay yolu üzerinde
a) Yuva Yaylası
b) Baranda Yaylası
c) Kohu Dağı Yaylası
ç) Serkiz alanı Yaylası
d) Kızılöz ve Kızılcadağ yaylası